Powalczmy z Napoleonem o twierdzę Cosel (Koźle)

0
253
strzały z armat,rekonstrukcja bitwyitwy

Jest  początek roku 1807, znajdujemy się w  Kozielskiej Twierdzy. Trwa kolejna obrona twierdzy, tym razem przed wojskami Napoleona.

Obrona Koźla- plan twierdzy
Bitwa o Koźle  – plan twierdzy Cosel

Na pole bitwy nadciągają oddziały wojska.


obrona kozla

Zawsząd słychać huk armat, wystrzały z karabinów i okrzyki dowodzących.

wojsko i armaty
Obrona Cosel – sekundy przed hukiem

Wewnątrz twierdzy kozielskiej stacjonują wojska pruskie. Załogę twierdzy stanowi około 4300 oficerów i żołnierzy, a dowodzi nimi generał von Neumann.

Oprócz wojska przebywają tutaj także mieszkańcy. Twierdza broni się nie tylko za murami, ale poza nimi dzięki załodze stacjonującej w redutach umieszczonych przed liniami umocnień obronnych. Redut jest kilka i to z nich najpierw jest odpierany atak najeźdźców.

artyleria w czasach napoleona
Obrona Cosel – artyleria

Po obydwu stronach znajdują się zastępy Polaków – w twierdzy, gdzie ze względu na położenie miejscowości  wielu walczących ma polski korzenie i w szeregach  bawarsko – napoleońskich, gdzie Polacy walczą u boku Napoleona, marząc o wyzwoleniu ojczyzny spod trwającej od 12 lat władzy zaborców. Oblężenie rozpoczyna się 23 stycznia.

obrona kożla
Obrona Cosel – starcie wojsk

Twierdza jest atakowana przez wojska napoleońskie i sprzymierzone z nimi wojska bawarskie, którymi dowodzi generał von Deroy.

Generał nie wykorzystuje czynnika zaskoczenia przy ataku i niepełnej subordynacji żołnierzy walczących nie tylko w twierdzy, ale i na redutach.

obrona koźla
Obrona Cosel – dowodzący generał

W czasie walk wielu Polaków z załogi dezerteruje i dzięki ich informacjom wojska napoleońskie mogą bardziej precyzyjnie ostrzeliwać strategiczne cele.

I tak już właściwie na początku bitwy zniszczeniu ulega jedna czwarta domów i koszary wojskowe.

obrona koźla
Obrona Cosel  – atakują

Twierdza dzielnie się broni.

rusznikarz
Obrona Cosel – w wolnej chwili czyszczenie broni

Obrońcom sprzyja także pogoda – w lutym przychodzi ocieplenie, znika lód z Odry, pojawiają się bagna i wojska atakujące zaczynają mieć problemy z przemieszczaniem się. Szale zwycięstwa przechylają się raz na jedną, raz na drugą stronę.

wojska napoleona po koźlem
Obrona Cosel – starcie wojsk
strzały z armat
Obrona Cosel – pośród dymi i huku

Z pogodą też bywa różnie – ponownie lód zmraża ziemię i pokrywa lodowa skorupą Odrę. Od dezerterów z twierdzy von Deroy dowiaduje się o ciężkiej sytuacji mieszkańców i obrońców twierdzy, w tym także o zaczynających się problemach z żywnością i chorobami – szczególnie tyfusem.

Generał von Neumann dwukrotnie otrzymuje propozycje poddania twierdzy, jednak za każdym razem odpowiada „nein” i zapewnia, że zgodnie z danym królowi pruskiemu, słowem, będzie walczył wraz z załogą aż do ostatniej kropli krwi. Sam zresztą umiera w czasie oblężenia, ale nie ginie od kuli, tylko zostaje pokonany przez tyfus.

W twierdzy sytuacja gwałtownie pogarsza się – brak jedzenia i okrojenie załogi do około 1000 osób, zarówno na wskutek chorób jak i dalszych dezercji.

Obrona Koźla - kobiety na polu bitwy
Obrona Cosel – kobiety na polu bitwy

W czerwcu zostaje podpisana kapitulacja, obwarowana klauzulą, że jeśli nie nadejdzie odsiecz do 16 lipca, to twierdza zostaje przekazana wojskom napoleońskim.

Wojska w ilości ponad tysiąca żołnierzy nadal blokują miasto. Niespodziewanie przychodzi informacja, iż 7 lipca nastąpiło zawarcie pokoju w Tylży.

Korpus  odstępuje od blokady i pruska załoga nie musi znosić upokorzenia defilując przed zwycięzcami.

Cosel bitwa
Obrona Cosel – kawaleria w ataku

Twierdza Cosel

Tak wygląda w krótkim szkicu obrona Twierdzy Cosel, miejsca, które obecnie stanowi część miasta Kędzierzyn – Koźle. Istniała ona na terenie Koźla przez ponad dwieście lat.

Była to jedna z kilku śląskich fortyfikacji, mająca za zadanie ustrzec tereny Śląska przed najazdami południowych sąsiadów.

Mieszkańcy twierdzy dawniej i obecnie

W miasteczku około wojennym kwitnie życie – gotuje się, pierze, ogląda  zdjęcia z bitew :).

rekonstrukcje bitew
Obrona Cosel – poranek przed bitwą
rekonstrukcja bitwy
Obrona Cosel – dzień prania

Widzowie stłoczeni wokół placu, gdzie jest inscenizacja bitwy, chronią się specjalnymi słuchawkami.

słuchawki zabezpieczające przed nadmiernym hałasem
Obrona Koźla – widzowie zaopatrzeni w słuchawki

Niestety, nie posiadam słuchawek, ale Pan stojący obok mnie doradza, aby otworzyć usta, gdy strzelają z armaty. Faktycznie pomaga – huk jest mniej uciążliwy.

Po zakończeniu działań wojennych, defilada wszystkich  biorących udział rekonstrukcji bitwy .

rekonstrukcja bitwy koźe
Obrona Koźla – prezentacja wojsk

strój żołnierza

Na terenie miasta do dnia dzisiejszego zachowało się kilka budowli z czasów oblężenia.

Związek  Napoleona z Twierdzą Kozielską

portret napoleona
Portret Napoleona – pędzla George Baxter

Napoleon był Korsykaninem i w latach młodzieńczych nienawidził Francji. Niezwykle inteligentny, postępowy i otwarty na nowinki. Był nawet postrzegany jako człowiek praktykujący barbarzyńskie zwyczaje – tak jemu współcześni oceniali branie codziennej kąpieli.

Nie był jednak nieustraszony – bał się kotów! I miał kompleks   na punkcie swojego wzrostu – 168 cm. Kochał kobiety i inne go uwielbiały. W styczniu 1807 roku podczas balu na Zamku Królewskim w Warszawie poznaje Marię Walewską. Gdy trwają walki o Twierdzę w Koźlu, Napoleon kwateruje w Warszawie i usilnie zabiega o jej względy.                                                   

 

 

maria walewska kochanka napoleona
Maria Walewska – pędzla François Gérard

Starania Napoleona, wspierane naciskami ze strony otoczenia sprawiają, że Maria jeszcze przed końcem stycznia ulega i zostaje cesarską metresą. Gdy podczas wznowionych działań wojennych Napoleon kwateruje w Kamieńcu Suskim sprowadza tam na 3 tygodnie swą „polską małżonkę”. Po zawarciu pokoju w Tylży, gdzie zostaną przesądzone losy Twierdzy Kozielskiej, Napoleon powraca do Paryża.

 

 

Rys historyczny 

W 1739 roku Austriacy rozpoczęli budowę w miejscowości Cosel (obecnie Kędzierzyn – Koźle) Twierdzę Cosel, która była typową kleszczową twierdzą. Wokół całego miasta powstały wówczas umocnienia ziemne (wał ziemny, mur i rów) w kształcie gwiazdy ośmioramiennej. Prace nie zostały jednak ukończone.
W 1741roki, podczas wojny o sukcesję austriacką Cosel zostało zajęte przez wojska pruskie i wybudowano nową twierdzę. Wyburzono austriackie fortyfikacje, na miejscu których rozpoczęto budowę nowych na kształcie gwiazdy pięcioramiennej.
Podczas II wojny śląskiej w 1745 Cosel zostało przejściowo zdobyte przez Austriaków, jednak miasto zostało odbite po miesięcznym oblężeniu.
Król Prus Fryderyk II Wielki rozumiał strategiczne położenie Koźla i w latach 1746 – 1754 osobiście doglądał budowy fortyfikacji Twierdzy Cosel.
Podczas wojny siedmioletniej w 1758 wojska austriackie blokowały przez pięć miesięcy Twierdzę Cosel, jednak jej nie zdobyły.
Podczas wojen napoleońskich w 1807 wojska francuskie, bawarskie i wirtemberskie prowadziły nieudane oblężenie Twierdzy Cosel.
W 1873 nastąpiła likwidacja twierdzy kozielskiej, co umożliwiło rozwój gospodarczy Koźla.

Rys historyczny twierdzy Cosel na podstawie Wikipedi

Podobał Ci się ten artykuł?

Zapisz się na listę i nie przegap nowych ciekawostek, porad i konkursów!