Kawa! Aromat zamknięty w czarnym ziarenku

2
924
kawa w porcelanowej filiżance
Potrawy - zestaw idealny: pyszna kawa w pięknej filiżance

Kawa – napój sporządzany z palonych, a następnie zmielonych ziaren kawowca, zwykle podawana na gorąco. Pochodzi z Etiopii, w Europie pojawiła się około XVI wieku. Jedna z najpopularniejszych używek na świecie i główne źródło kofeiny. Działa pobudzająco i orzeźwiająco oraz przyspiesza przemianę materii.

Zawiera przeciwutleniacze, które zapobiegają powstawaniu wolnych rodników. Spożywana w dużych ilościach może jednak być szkodliwa dla zdrowia.

rzeźba mężczyzny który trzyma w ręce filiżance kawy
Franciszek Kulczycki jak niegdyś zaprasza na filiżankę kawy

Polak „twórcą” kawy

Smaku wiedeńskiej kawy nie mogło zabraknąć w mojej austriackiej przygodzie.

Sięgająca 300 lat wstecz tradycja picia kawy, posiada – jak mówi legenda – ma polskie korzenie.

W 1683 roku, podczas oblężenia Wiednia, w szeregach wojsk polskich walczył niejaki Jerzy Franciszek Kulczycki (Georg Franz Kolschitzky).

Pewnego dnia, w przebraniu żołnierza tureckiego i nucąc tureckie piosenki przeszedł przez obóz wroga i zaniósł wieści wojskom sprzymierzonym. Czynem tym przyczynił się do zwycięstwa szarży wojsk Króla Polskiego i tym samym stał się prawdziwym bohaterem zarówno dla Wiedeńczyków  jak i dla Polaków.

Ci pierwsi uhonorowali go sumami pieniężnymi, a król Sobieski pozwolił Kulczyckiemu wybrać dowolną rzecz z obozu pokonanych Turków.

Ku zdziwieniu wszystkich Kulczycki nie zainteresował się workami ze złotem, czy drogimi tkaninami, ale wybrał ponad 300 worków z kawą

czerwone i zielone ziarna kawy na krzewie
Początek drogi do aromatycznego napoju – krzew kawowy

Miał szczęście, że nie wyrzucono ich wcześniej, gdyż pomylono je z paszą dla wielbłądów.

Turecki wódz – Kara Mustafa – oczywiście kawą wielbłądów nie karmił, a dziwny, czarny napój dostawali jego żołnierze dla podtrzymania kondycji. O czym znakomity szpieg Kulczycki dowiedział się, gdy przeniknął do tureckiego obozu. Tam poznał także tajniki parzenia kawy.

wypalone czyli czarne ziarenka kawy na wiklinowej tacy
Wprost z palarni – teraz tylko zmielić i gotowe

Otrzymawszy wymarzoną nagrodę, otworzył pierwszą w Wiedniu kawiarnię przy ulicy Domgasse, zapraszając mieszkańców i przybyszów do próbowania sławnej, tureckiej specjalności.

Początkowo gorzki napój nie zyskał uznania Wiedeńczyków, ale gdy Kulczycki wpadł na pomysł dosładzania miodem i doprawiania mlekiem, jego napój stał się prawdziwym hitem.

filiżanka kawy, rozsypane ziarna czarnej kawy, miód na talerzyku
Filiżanka kawy i miód na osłodzenie

Wprowadził prawdziwą celebrację picia kawy: smakoszom czas umilała rozbrzmiewająca w tle klasyczna muzyka, klienci dostawali prasę, a do każdej filiżanki kawy serwowano szklaneczkę wody. I taka tradycja picia kawy przetrwała do dnia dzisiejszego.

Jerzy  Kulczycki  paradując w stroju tureckim, osobiście obsługiwał gości  rozdając dodatkowo ciasteczka w kształcie półksiężyców.

Po latach Wiedeń stał się światową stolicą kawiarni, a nasz rodak patronem tamtejszych kawiarzy.

Dla uczczenia jego zasług, właściciele kawiarni, corocznie, w październiku organizowali Kolschitzky Fest dekorując portretami Kulczyckiego okna swych lokali.

W 1862 uczczono pamięć Kulczyckiego nadając jego imię ulicy na rogu Favoritenstraße 64. Trzy lata później, w 1865 roku właściciel kawiarni przy Kolschitzkygasse uhonorował patrona ulicy wystawiając mu pomnik na narożniku domu.

Dziś, parę metrów od rzeźby serwującego małą czarną Kulczyckiego, smakosze pochylają się nad filiżanką kawy w  Café Gitarre przy Kolschitzkygasse 6 w zupełnie innych, bo mocno rockowych  klimatach.

Wiedeńczyk wierny przez całe życie

Wiedeńczycy traktują kawiarnie niemalże jako swój drugi dom. Szczególnie mężczyźni. Mówi się nawet, że:

Wiedeńczyk starzeje się razem ze swoim kelnerem w swojej ulubionej kawiarni

 

stoły i krzesła stojace przed kawiarnią Willi
Ot, typowy austriacki klimat kawiarni. Już po porannym spotkaniu – tym razem w Grein

Filiżanka mocnego naparu pita przez lata w tej samej kawiarni, nabiera wręcz magicznej mocy. Do tego oczywiście prasa, szklaneczka wody i pogaduchy ze stałymi bywalcami.

Gdy zasiedzimy się przy jednej filiżance, a skończy nam się woda, kelner bez zamawiania doniesie następną szklaneczkę.

filiżanka kawy i szklanka wody
Kawa w parze z wodą – zestaw obowiązkowy

Kawy absolutnie nie można wypić i pędzić dalej – to czas na obserwację przechodniów, podsłuchiwanie rozmów przy sąsiednich stolikach, komentowanie niepotrafiących uszanować tradycji picia kawy i wpadających jak „po ogień turystów”.

filiżanka z kawą i gazeta na stole
Obowiązkowy „zestaw” w wiedeńskiej kawiarni

A także baczna obserwacja krzątających się kelnerów i dyskretny rzut oka do lustra (obowiązkowego wyposażenia każdej kawiarni) celem zebrania informacji: kto, kiedy wchodzi i z kim wychodzi.

wnętrze kawiarni - lustra, obrazy, żyrandole
Wiedeń w kawiarni Sachera

Obecnie w Wiedniu funkcjonuje ponad tysiąc kawiarni.

Na całe szczęście dzisiaj kawą mogą delektować się także kobiety, bo do mniej więcej 1870 roku przywilej ten dostępny był tylko dla mężczyzn.

Potem utarł się obyczaj rodzinnego odwiedzania lokali, a menu wzbogaciło się o ciastka i torty, z których Wiedeń także dziś słynie.

Kawa”po wiedeńsku” i nie tylko 

Otwierając menu na stronie kaw (liczące nawet kilka stron), w oszołomienie wręcz wprowadza ich różnorodność.

Wiedeńczycy twierdzą, że każda kawa jest pyszna, oprócz typowego „espresso” – zamówić ten rodzaj to prawdziwe „faux pas”. Tutaj jest mokka. Niby to samo, ale w królestwie kawy, nie może być przecież zwykłe „espresso” – bo jak to brzmi pospolicie! MOKKA! To zupełnie inna sprawa!

Wiele kawiarń serwuje swoje specjalności i wariacje kawowe. Na początek przygody z wiedeńską kawą, wystarczy obeznanie z najbardziej typowymi określeniami.

A później pozostaje zostać jej wiernym albo próbować dalej, mając za przewodnika poniższe zestawienie.

Rodzaje kaw – dla ułatwienia alfabetycznie

  • AlmkaffeeGebirgskaffee – kawa ze śmietanką, żółtkiem i winem owocowym
  • Biedermeier – kawa z likierem morelowym
  • Braun Schale – połowa kawy, połowa mleka
  • Brauner kleiner mokka podana w większej filiżance, osobno dzbanuszek z mlekiem. Samemu dozuje się proporcje mieszania: kawa – mleko.
  • Brauner großer – podwójna mokka podawana większej filiżance, osobno dzbanuszek z mlekiem. Samemu dozuje się proporcje mieszania: kawa-mleko.
  • Doppelmokka – podwójna mokka podana w dużej filiżance
  • Einspänner – mała mokka w szklance z dużą ilością bitej śmietany
  • Doppel Einspänner: duża kawa z dużą ilością bitej śmietany
  • Eiskaffee – po jednej trzeciej: kawy, lodów i bitej śmietany
  • Fiaker – duża mokka w szklance z cukrem i śliwowicą lub rumem, czasem także ze śmietaną
  • Franziskaner – kawa Melange z kremem Chantilly, czasem podawana jako jasna kawa z mlekiem z bitą śmietaną na wierzchu
  • Gespritzter – czarna kawa z brandy, koniakiem lub rumem
  • Intermezzo – mała mokka, z gorącą czekoladą i cacao, na górze bita śmietanka, dodatkowo podana pralinka lub ziarno czarnej kawy
  • Kaisermelange  żółtko jaja, zmieszane z dwoma łyżeczkami miodu, dodane do małej czarnej kawy z dodatkiem koniaku lub brandy
  • Kaffee Kirsch – kawa z wiśniówką
  • Kaffee verkehrt –  1/3 kawy i 2/3 mleka (znane nam jako macchiato)
  • Kapuziner  mokka z Chantilly, czasem po prostu czarna kawa z niewielką ilością mleka i bitej śmietany
  • Katerkaffee – silna mokka, słodzona cukrem z potartą skórką cytrynową
  • Konsul – mokka z odrobiną śmietany
  • Kosakenkaffee – mała mokka podana w szklanej „beczułce”, z dodatkiem cukru, czerwonego wina i wódki
  • Macchiato  – 1/3 kawy i 2/3 mleka. Austriacka nazwa: Kaffee verkehrt 
  • Marghiloman mokka z brandy lub koniakiem
  • Mazagran – zimna kawa podana z kruszonym lodem, brandy/koniakiem lub maraschino
  • Melange – austriacki wariant kawy z mlekiem. Składa się w połowie z kawy, w połowie z gorącego mleka, podawana jest z dużą ilością mlecznej pianki – a czasem bez pianki :).
  • Maria Theresia– mokka z likierem pomarańczowym, czasem także z kroplą bitej śmietany
  • Mokka gespritzt– mokka z koniakem/brandy lub rumem
  • Othello– gorąca czekolada z espresso
  • Obermayermokka o z dodatkiem zimnej bitej śmietany – jej nazwa pochodzi od nazwiska jednego z filharmoników wiedeńskich
  • Piccolo –mała czarna kawa z bitą śmietaną
  • großer Schwarzer (także  großer Mokka) – podwójna mokka podana w dużej filiżance
  • kleiner Schwarzer (także kleiner Mokka) – mokka w małej filiżance
  • Sperbertürke  podwójnie silna, mocno słodzona kawa po turecku (parzona w tygielku)
  • türkischer Kaffee – kawa po turecku (parzona w tygielku)
  • überstürzter Neumann – odwrócona kawa z bitą śmietaną.Najpierw do dużej szklanki wlewa się ubitą śmietankę, a potem dodaje się czarną kawę.
  • ungarischer Kaffee – silnie schłodzona kawa, podawana w szklance z zimną bitą śmietaną
  • Verlängerter– mała czarna z przedłużoną gorącą wody (powszechnie znana jako”americano”)
  • Weißer mit Haut– jasna kawa melange, podana z kożuszkiem nie spienionego mleka
  • Wiener Eiskaffe – schłodzona kawa podana w wysokiej szklance z lodami waniliowymi i porcją bitej śmietany
  • Wiener Melange – kawa melange ze spienionym mlekiem, podawana w szklance – typowa dla Wiednia
  • Zarenkaffee – mocna mokka z cukrem i żółtkiem

Rozkoszując się aromatem palonych ziarenek, warto wiedzieć co to mokka, a co melange.

Mokka pochodzi od miasta Mokha w Jemenie, w którym dawno temu znajdowało się centrum handlu kawą. Dla uczczenia tego faktu, nadano arabskiej kawie imię metropolii. Potocznie mianem mokka określa się – po wiedeńsku –  espresso.

Melange – kawa, którą przyrządza się najczęściej na bazie podwójnej ilości tradycyjnego naparu mokka (espresso) z dodatkiem gorącego mleka. Środek powierzchni kawy zdobi zazwyczaj kleks mlecznej piany.

Kawa po wiedeńsku … generalnie nie jest znana z Wiedniu.

Zamawiając taką kawę, dostaniemy kawę na zimno z lodami i śmietaną Wiener Eiskaffe.

Donauradweg -kawa
Kawa wiedeńska

Filiżanka kawy

Wiedeński dziennikarz i pisarz, Alfred Polgar, stały bywalec Café Central tak o niej pisał:

„W towarzystwie obydwoje, popołudniami, tak od 10 lat. Dobre małżeństwo, pomyślicie. Skąd!  W towarzystwie dobrej kawy”.

 Słynne Wiedeńskie kawiarnie

W większości kawiarni do kawy można oczywiście zamówić małą przekąskę lub deser.

Jeśli dobrze trafimy to wieczorem do filiżanki kawy może przygrywać nam fortepian lub możemy wziąć udział w wieczorze poetyckim.

we wnętrzu kawiarni; stoły i krzesła
Elegancko i klimatycznie w jednej z ponad tysiąca  wiedeńskich kawiarni

Odpad z kawy ratunkiem dla skóry

Świetnym pomysłem na wykorzystanie fusów po zaparzonej kawie jest zrobienie pilingu kawowego.

Nie zrobimy go co prawda po wizycie w kawiarni, ale w zaciszu domowym jak najbardziej. Wystarczy tylko chwila – nawet tuż przed wzięciem prysznica.

zmielone ziarna kawy w słoiku obok ziarna całe kawy
Peeling kawowy

Składniki:

  • fusy z kawy lub zaparzona w tym celu kawa: 3-4 łyżki
  • 1-2 łyżki dobrej oliwy
  • sól lub cukier
  • mielony cynamon lub olejki eteryczne – opcjonalnie

Ucierać kawę z oliwa aż powstanie gęsta papka.Na koniec dodaj jeszcze łyżkę cukru z dużymi kryształami lub grubą sól. Szczypta cynamonu lub kropla olejków doda aromatu, a cynamon dodatkowo wspomoże walkę z cellulitem.

Masować całe ciało lub tylko części objęte cellulitem. Złuszcza, wygładza skórę, poprawia krążenie i ułatwia wchłanianie składników aktywnych z balsamów.

Skoro tyle już wiesz o kawie, wpadnij wraz ze mną do kilku z ponad tysiąca wiedeńskich kawiarni.

Kliknij w link poniżej, aby dowiedzieć się, którą kawiarnię w Wiedniu odwiedzić:

  wiedeńskie kawiarnie

 źródła:Wikipedia,Wiedeń Pascal Lajt, Alfred Polgar. Word press.com,cafe Havelka

 

Otrzymuj powiadomienia o nowych wpisach!

Wypełnij formularz, zapisz się na listę, a otrzymasz regularnie informacje o nowych przepisach i relacjach z podróży!

Poprzedni artykułDonauradweg – w szóstym dniu docieram do Wiednia
Następny artykułKiszone ogórki
Subscribe
Powiadom o
guest
2 komentarzy
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Edek
Edek
5 miesięcy temu

Kawa po wiedeńsku to bardzo miłe wieczorne urozmaicenie w mojej kuchni.

Danuta Walter - Urych
Dana - Jawagabunda. Zapraszam Was do bloga z dojrzałym spojrzeniem na świat, w którym będziemy wspólnie smakować życie ( dosłownie i w przenośni) i odkrywać w sobie zainteresowania. To blog dla nas - którzy mimo posiadania wielu lat - nadal z pasją idą przez siebie.