Czosnek niedźwiedzi właściwości i zastosowanie w kuchni
8 kwietnia 2018
Czosnek niedźwiedzi – jak wieść niesie – swoją nazwę zawdzięcza niedźwiedziom właśnie, które budząc się po zimowym śnie wyskubywały pojawiające się w runie leśnym zielone liście. Ludzie, zaintrygowani tą roślinką, spróbowali i – ponieważ przypominał im smak czosnku – nazwali go czosnkiem niedźwiedzim.
Czosnek niedźwiedzi właściwości lecznicze
Czy to prawda, czy nie to, faktem pozostaje, że roślina nie tylko pachnie czosnkiem, ale i posiada podobne – jak pokazują badania – a nawet przewyższające właściwości niż znany powszechnie bulwiasty czosnek.
Czosnek niedźwiedzi posiada w swoim składzie związki podobne do tych, które „siedzą” w ząbkach czosnku. Oczyszcza i wzmacnia organizm, działa silnie bakteriobójczo, zapobiega nowotworom i miażdżycy, obniża ciśnienie, a jednocześnie nie powoduje typowego dla czosnku zapachu.
Jako, że zawiera sporo dobrze przyswajalnego żelaza, jest znakomitym pomysłem na wiosenną surówkę.
Poza wieloma dobrymi pro-zdrowotnymi składnikami, po prostu znakomicie podnosi smak potraw – zup, sałatek, makaronów, sosów.
Czosnek niedźwiedzi nadaje się do jedzenia tylko w okresie przed kwitnieniem. W okresie, gdy zaczyna wypuszczać ładne, białe kwiaty jego liście tracą część swoich właściwości. Nie stają się trujące – w przeciwieństwie do kwiatów – ale nie są już tak wartościowe.
W zasadzie czas na czosnek jest stosunkowo krótki – kilka tygodni od marca – do maja, w zależności od tego, kiedy „przychodzi” wiosna. Na końcu artykułu podaję kilka sposobów, jak przechować czosnek na pozostałą część roku.
Czosnek niedźwiedzi kiedy zrywać
Czosnek niedźwiedzi wyrasta wczesną wiosną – koniec marca początek kwietnia – w runie leśnym i dosłownie zaściela całe połacie lasu. W Polsce rośnie zarówno na terenach podgórskich, jak i na nizinnych. Musi mieć sprzyjające warunki i jeśli na takowe natrafi, to już latami pozostaje w tym miejscu i rozprzestrzenia się. Znany i używany jest także w Szwajcarii, Czechach, Niemczech.
Nie wiem, jak w innych krajach, ale w Polsce czosnek niedźwiedzi rosnący w swoim naturalnym środowisku jest pod częściową ochroną.
Można, a nawet trzeba – jeśli tylko znamy miejsce gdzie rośnie udać się do lasu i zachwycić się jego zapachem i wyglądem. W województwie opolskim jest takie miejsce, gdzie czosnek niedźwiedzi zachwyca – ten z poniższych fotografii.
W marcu/kwietniu powalającą zielenią, a na przełomie kwietnia/maja i w maju białymi połaciami kwitnącego czosnku.
Czosnek niedźwiedzi w porze kwitnienia
Czosnek niedźwiedzi w ogrodzie
To, że czosnek niedźwiedzi jest pod częściową ochroną, nie znaczy, że nie możemy go używać. Kilka lat temu kupiłam sadzonki czosnku niedźwiedziego i posadziłam w ogrodzie. W zacienionym miejscu, pod krzaczkami jałowca. Nie byłam pewna, czy spodoba mu się w moim ogrodzie, ale znakomicie się zaaklimatyzował i nieźle się rozrasta. I bardzo dobrze – bo jest zielono w momencie, kiedy ogród dopiero zaczyna się budzić.
Zrywam po kilka listków i staram się ściąć wszystkie listki nad ziemią zanim rozpocznie kwitnienie. Dzięki temu zdarza się, że drugi raz wypuszcza listki i tym samym przedłużam jego czas spożywania.
Moja uprawa ogrodowa
Jak uprawiać czosnek niedźwiedzi ?
W czasie gdy mam zbiory z ogrodu, używam go nie tylko jako składnik wiosennej sałatki, ale i jako dodatek do kanapek, białego sera twarogowego, sosu jogurtowego, posypuję nim jajecznicę i zupy jarzynowe. Czasem wrzucam nieco czosnku niedźwiedziego pod koniec gotowania potrawy, ale najczęściej posypuję – niczym pietruszką czy innymi ziołami – zupę już po ugotowaniu. A jak znakomicie smakują posypane nim młode ziemniaczki!
Jak zrobić czosnek niedźwiedzi na zimę?
Niedźwiedzi czosnek na zimę można wysuszyć, zamrozić lub przerobić na znakomite pesto. Jeśli chcemy, żeby było dobre dłużej, musimy go zapasteryzować lub zamrozić.
Nie za bardzo lubię suszony czosnek, najbardziej odpowiada mi smak zamrożonego lub przetworzonego na pesto. Ale to oczywiście kwestia upodobań.
Czosnek niedźwiedzi przepisy
Pesto z czosnku niedźwiedziego – prosty i szybki przepis na przepyszne pesto z dziko żyjącego czosnku niedźwiedziego.
Sos jogurtowy. Czosnek opłukać, osuszyć i bardzo drobno posiekać. Dodać do jogurtu naturalnego, lekko posolić, popieprzyć. Wymieszać. I gotowe. Używać do polania dowolnej sałaty lub do maczania w nim warzyw: marchewki, selera naciowego, ogórka zielonego.
Masło czosnkowe. Liście umyć, osuszyć, bardzo drobno poszatkować. Wymieszać z masłem, nieco posolić. Doskonały dodatek do kanapek lub przypieczonego w tosterze chleba.
Oliwa z czosnkiem. Liście umyć, osuszyć, nieco pokroić. Dodać do dobrej oliwy z pierwszego tłoczenia i zostawić na 4 – 5 tygodni.
Surówka wiosenna z czosnkiem niedźwiedzim
Niby zwykły krupnik posypany czosnkiem niedźwiedzim
Jak wygląda czosnek niedzwiedzi ?
Liście czosnku niedźwiedziego są bardzo podobne do liści konwalii majowej, która jest trująca. Ale, po pierwsze, nie zrywamy go w lesie, bo jest pod ochroną ( no, chyba, że rośnie na terenach, gdzie można zrywać), a po drugie – w przypadku jakichkolwiek wątpliwości – wystarczy rozetrzeć liść. Czosnek niedźwiedzi po prostu … pachnie czosnkiem.
Poza tym liście czosnku niedźwiedziego zamierają zanim konwalia majowa wyrośnie.
Urok kwitnącego czosnku
Czy czosnek niedźwiedzi jest pod ochroną?
Do 2014 roku czosnek niedźwiedzi był objęty ochroną ścisłą. Aktualnie wg Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin jest zaliczany do gatunków roślin objętych ochroną częściową, które mogą być pozyskiwane. Sposobem jego pozyskiwania jest: „Zbiór ręczny z licznych populacji, wyłącznie na obszarze województw: śląskiego, małopolskiego i podkarpackiego. Należy zostawić nie mniej niż 75% populacji. Nie należy uszkadzać części podziemnych.” (Dz.U. 2014 poz. 1409)
Rowerem do czosnkowego lasu
Otrzymuj powiadomienia o nowych wpisach!
Wypełnij formularz, zapisz się na listę, a otrzymasz regularnie informacje o nowych przepisach i relacjach z podróży!
