Chorwacka wyspa Brać atrakcje

2
1459

Prawdziwą atrakcją wyspy są niezliczone nieociosane kamienie, z których ułożono  mury, ciągnące się wzdłuż polnych dróg.

Ocenia się, że składają się z tej samej ilości (tu nieociosanego) kamienia, co egipskie piramidy, o łącznej objętości około 7 milionów metrów sześciennych.

Wyspa Brac Chorwacja. Królowa chorwackich wysp

Brać – trzecia pod względem wielkości chorwacka wyspa, położona  w środkowej Dalmacji, zamieszkana była już w starożytności.

Chorwackie wybrzeże upstrzone jest wyspami i  wysepkami, w sumie 1244 wyspy z czego zamieszkałych – przynajmniej przez jedną osobę – jest 47.

Brac to górzysta, z pięknymi – jakby zagubionymi w centralnej części – miasteczkami i wioskami.

Drogi wijące się pomiędzy skałami i polami, momentami (na przykład na odcinku pomiędzy Sutivan, a Nerežišća droga nr 114) przyprawiające o lekki zawrót głowy osoby z lękiem wysokości.

Żadnych barierek, nawet tych tak typowych dla chorwackich dróg kilku – centymetrowych, a w dół niezłe zbocze!

bloki marmuru w kamieniołomie
Brać – potężna bloki marmuru w kamieniołomie
marina na morzu, latarnia i pomost
Urok Supetar na wyspie Brac

Wyspa Brac kamieniołom niezwyczajny

Marmur to też kamień. Jako, że potocznie na wszystkie skały mówi się „kamień”, to  marmur możemy właściwie też tak określić.

Wieki wstecz, skały osadowe z których zbudowana jest wyspa pod wpływem wysokiej temperatury i wysokiego ciśnienia uległy przeobrażeniu i powstał marmur.

Piękny, niezwykle biały, o niespotykanym w świecie połysku i fakturze. Jego urok odkryto już w czasach Imperium Rzymskiego (27 l p.n.e.), a najbardziej znaną budowlą wykonaną z brackiego marmuru jest zbudowany na przełomie III i IV wieku pałac Dioklecjana w Splicie.

Swój ślad ma bracki kamieniołom ma także w Białym Domu w Waszyngtonie – mieszkańcy i goście podziwiają białe kolumny wytoczone z brackiego marmuru.

Oprócz białego kamienia, wyspa kryje w swoim sercu także szary marmur. Może nieco mniej zachwycający, ale także o świetnej jakości.

bloki marmuru i cień ludzkiego nosa z boku
Ciekawski nos niucha w kamieniołomie marmuru na Brac

I właśnie z niego wybudowano  w XV wieku katedrę Św. Jakuba w Szybeniku. Wzniesiona bez jednej cegły, jakiejkolwiek zaprawy, bez tynków  pokrywających mury. Do dzisiaj zachwyca pięknem kamiennych ścian i rzeźb.

Kamieniołomy, w których wydobywa się marmur, z daleka zadziwiają nietypowym wyglądem – jakby płaty skał zostały poprzyklejane do wzgórza.

To skutek nietypowego sposobu wydobycia skał. Nie stosuje się tutaj materiałów wybuchowych, tylko różnego rodzaju narzędzia tnące, które umożliwiają wydobycie bloków na tyle dużych, aby pociąć je na płyty lub przeznaczyć na rzeźby.

Łatwość dostępu do dobrego materiału rzeźbiarskiego i dwie świetne szkoły rzeźby w miejscowościach Pučišća i Dolny Humac, zaowocowały licznym rzeźbami zdobiącymi całą wyspę.

Nawet w najmniejszych osadach co rusz natykamy się na rzeźbę: to człowieka, to zwierzęcia.

dźwigi w kamieniołomie
W jednym z licznych kamieniołomów na Brac

Nie tylko białe kamienie na Brac

Nieistotne, marmur czy jakaś inna skała, tak samo od wieków jest przeszkodą, gdy zalega na polach.

Toteż  przez stulecia pasterze i kmiecie czyścili kamienistą glebę i przetwarzali ją w ten sposób w tereny uprawne.

A z kamieni układali mury, które ciągną się kilometrami. Często są w ten sposób zaznaczane są do dnia dzisiejszego granice posiadłości czy pól.

A i dla turystów coś się znajdzie – kamienne wyroby o różnorakim przeznaczeniu. Kupiłam  sobie pamiątkę – za 40 kuna pojemnik na długopisy, który w ponure, jesienne dni pomoże myślom przenieść się do uroku wyspy.

Z kultywacją ziemi na Brač wiąże się istotny przepis pochodzący z czasów panowania weneckiego, w świetle którego żaden brački młodzieniec nie mógł się ożenić, póki nie zasadził stu drzew oliwnych.

kamienne domy stare i nowe
Nieliczne już stare kamienne domy na Brać

Wyspa Brac pogoda

Wyspa Brač znajduje się w zasięgu klimatu śródziemnomorskiego, który charakteryzuje się bardzo łagodną pogodą przez cały rok. I bardzo nasłonecznioną –  lata ciepłe, lecz nie upalne, a zimy łagodne i raczej bez śniegu.

Temperatura wody na wyspie Brac od maja do października waha się w granicach 20 – 24 stopni Celsjusza, a powietrze emanuje przyjemną ciepłotą, rzadko przekraczającą w najbardziej upalnym sierpniu 30 stopni.

zielona żaluzja na kamiennym domu
Żaluzje dla uroku? Także dla ochrony słońcem na wyspie Brać

Wyspa Brac bez śladu rzeki 

Na wyspie nie ma rzek ani strumieni, a tylko kilka drobnych źródeł słodkiej wody.

Zadziwia zatem kamienny most Franje Josipa, przewieszony nad doliną w pobliżu Ložišća.

Zbudowany pod koniec XIX wieku, dla upamiętnienia rządów Habsburgów nadano mu imię Franciszka Józefa.

Według jednych źródeł zbudowano go nad płynącą tędy rzeką Elafuza, a według innych miał skrócić  drogę ze środka wyspy do Mirca i Supetaru na wybrzeżu.

Dziś jest jedynie interesującą promenadą w sercu wzgórz i gajów oliwnych.

Brak bieżącej wody był zawsze dużym problem dla mieszkańców wyspy. Dla zwierząt obudowywano kamieniami płytkie źródła, aby na jak najdłużej zatrzymać wodę. Nazwano je Trolokve, a zbudowano je w czasach romańskich (XI- XIII wiek).

Do dzisiaj są poidłami dla zwierząt – kóz, owiec i dzikich koni.

zbiorniki wodne otoczone kamieniami
Poidła dla zwierząt na wyspie Brac. Trolokve

Najbardziej spektakularne Trolokve do dziś można podziwiać w pobliżu Supetar i przed Vidova Gor.

Także woda pitna od wieków była gromadzona w kamiennych studniach wokół domów. Sytuację poprawiło wybudowanie w latach 70-ych XX wieku rurociągów z lądu, ale kamienne zbiorniki są nadal w użyciu. Tyle o słodkiej wodzie.

Ta, która nas najbardziej fascynuje na wakacjach ma smak słony! Ponieważ zanieczyszczenie morza wokół Brač jest minimalne, woda ma niesamowitą przejrzystość i oszałamia wręcz feerią niebieskości i błękitu.

I zaprasza do kąpieli! I co ważne – nie zauważyłam nigdzie jeżowców, a zwiedziłam prawie wszystkie plaże na Brac.

Wyspa Brac plaże te bardziej i mniej znane

Wyspa otoczona jest mnogością zatok (chor. uvala) z łatwym dostępem do wody, konkurującymi  z  dzikimi –  jakże typowymi dla Chorwacji –  kamiennymi plażami i urokliwymi, skalnymi zaułkami.

Nie brakuje także często spotykanych, betonowych plaży z których jest łatwe zejście do wody, ale nie jest to bynajmniej urokliwe! Cóż, coś za coś!

kamienna plaża i zatoczki
Jedna z plaż w Povlja na wyspie Brac

Najbardziej znana, powielana na milionach pocztówek i fotografii, to Zloty Rat w Bol. Wbrew powszechnym opiniom nie jest piaszczysta (nawet w internecie i w przewodnikach jako taka figuruje), ale składa się z bardzo drobnych kamieni, co stwierdziłam naocznie!

Jedyna piaszczysta plaża Lovrečina położona na północy wyspy, gwarantuje łagodne zejście do morza i skrawek plaży, na której raczej… nie poleniuchujemy.

Miejsca do leżenia znajdują się na łące, oddzielonej wysokim murkiem od morza. Co kto lubi! Ale bezpieczne dla dzieci. Zawsze jakiś plus.

kamienna plaza i morze
Wyspa Brač bol Zlatni Rat – Złoty Róg – najpiękniejsza plaża w Dalmacji

Zapach wyspy Brac

To zapach ziół, który towarzyszy dosłownie wszędzie! Zmienia się tylko jego intensywność  – w zależności od pory roku i rodzaju zioła.

W sierpniu leniuchowanie na plaży można urozmaicić aromaterapią w aromacie „włoskiego lubczyku” (Kocanki), walczącego o palmę pierwszeństwa z rozmarynem.

Lub zapachem sosen przebijającym się przez lawendowy aromat.

Takie klimaty! I mnóstwo innych, wzmocnionych dodatkowo słońcem i lekką bryzą znad morza zapachów roślin.

roślinka na białych kamieniach
Rośliny na wyspie Brac na plaży
skały porośnięte ziołami ma Brac
Skały i plaże porośnięte ziołami

Wiatry na wyspie Brac: yugo i bora

Nieraz wieje – i to nieźle. Jak nie yugo, to bora (bura)!

Jeśli wieje północno – wschodni wiatr Bura (Bora), to dzieje się! Źle dla ciała i ducha. Bora jest w stanie przewrócić człowieka, a w jego duszy wywołać niepokój.

Wiatr, stykając się z taflą morza, tworzy krótkie fale i jednocześnie wyrywa z nich wodną pianę. Wtedy widać jakby unoszącą się lekko nad morzem mgłę. Porywy wiatru trwają najczęściej 2 do 3 dni. Chorwaci mówią, że nigdy nie wieje dłużej niż 3 dni, ale czasem      w 4-ym dniu zaczyna wiać od nowa!

Bura należy do wiatrów nieprzewidywalnych i ciężko jest określić jej nadejście. Z reguły podczas bury pogoda jest bezdeszczowa, powietrze przejrzyste, jakby wyostrzone (coś jak nasz halny), a niebo bezchmurne. Zdarzyć się może jednak  początku bory burza z deszczem.

gałąź sosny na tle morza
Wydawało się, że chorwacki wiatr wyrwie sosny z korzeniami

Doświadczyłam takowej mieszkając w Povlja i powiem, że czegoś takiego jeszcze nie przeżyłam, pomimo że do Chorwacji jeżdżę od ponad dwudziestu lat.

Okna w moim apartamencie były dosłownie wyrywane z futrynami, krzesła i stoły z tarasu odfrunęły piętro niżej (dobrze, że w przeciwną stronę, niż zaparkowane przed domem samochody).

A mimo środka nocy, było jasno jak w dzień – błyskało się i waliło piorunami z każdej strony. Goran, gospodarz domu, rano powiedział, że było naprawdę groźnie!

Kiedy wieje drugi często spotykany rodzaj wiatru, yugo (południowy) powietrze jest bardzo wilgotne i gorące.

Często towarzyszą mu deszcz i burze z piorunami. Utrzymuje się kilka dni, a gdy ustaje, powietrze mocno się  ochładza.

Generalnie wilgotne i deszczowe jugo ma także swoją „suchą” odmianę. Suche jugo nie przynosi wprawdzie deszczu, ale potrafi wiać przez kilka dni z siłą sztormu.

Klimatyczna wyspa Brac pokazuje swoje oblicze

Więcej o wyspie Brac, ciekawych miejscach do odwiedzenia przeczytasz w innych artykułach na mojej stronie: 

Brać przydatne informacje

Najbardziej znana plaża Dalmacji Złoty Róg w Bol na Brac 

Chorwackie jedzenie: spis potraw i produktów

Najpiękniejsze miejsca na wyspie Brac

Zobacz jak się spakować do Chorwacji

Wybierasz się na wyspę Brać?

Masz pytania dotyczące wyjazdu? Pisz śmiało w komentarzu, postaram się odpowiedzieć 🙂



Booking.com

Otrzymuj powiadomienia o nowych wpisach!

Wypełnij formularz, zapisz się na listę, a otrzymasz regularnie informacje o nowych przepisach i relacjach z podróży!